.
|
AĞIZ TADI |
|
Derleyen
:
F. Saliha MİSTEPE
(Ev Hanımı, Lise
Mezunu)
Hatun KARASOY Yeşil Mercimekli Pilâvı
Tarif Ederken.
TGRT KEŞİF Programı - Sunucu Yeliz PULAT - 12.09.2001
YEMEKLER Bat Keşkek Bakla Dolması ve Sarma Baldırcan Tavası Etli Yaprak Sarması Yeşil Mercimekli Pilâv Düğü Pilâvı Mimbar Dolması Gatıklı Aş Haşıl Çılbır Ayvalı Yahni Patlıcanlı Pehli Turşulu Madımak |
ÇORBALAR Toyga Çorbası Tarhana Çorbası Düğü Çorbası Helle Çorbası Tutmaç Çorbası Çir (Komposto) TURŞULAR |
TATLI - HAMUR İŞİ Zile Pekmezi Kuşburnu Pekmezi Köme (Cevizli Sucuk) Tatlı Tarhana Ramazan Çöreği Kete Cevizli, Haşhaşlı Çörek (Poğaça) Un Helvası İşgefe Külleme Bişi Gatmer Hasuda Uğut Guguk (Öküz) Halvası |
TGRT KEŞİF Programı - Sunucu Yeliz PULAT - 12.09.2001
|
ZİLE BATI
Malzeme :
Yeşil mercimek, Yeşil soğan, Yeşil biber,
http://www.tokatim.com/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=21 |
Zile 94 Kitabı |
BAT Ziyafetinde Tokatlılar |
Zile Batı
ZİLE MUTFAĞI
http://www.zile.gen.tr/index.htm
Her şeyiyle güzel olan Zile’nin, mutfağının da kendine has bir güzelliği, zarafeti, inceliği ve zenginliği vardır. Mutfak evin hemen hemen en büyük kısmını kaplardı.Özellikle buraya kiler, ambar, mahzen de denilirdi. Evin bir tarafında işkefe (yufka) ekmek yapılmasına yarayan büyükçe bir ocak ve tandır ile şinavat, diğer tarafta kışlık erzakların muhafaza edildiği bir kiler vardır.
F. Saliha MİSTEPE'nin
Bir Hafta Sonu Hazırladığı Ünye ve Zile Sofrasından Seçmeler
Kadayıflı Tavuk Göğsü, Kıymalı Börek, Soğan Kebabı, Elmalı Kurabiye.
Fotoğraflar : M. Ufuk MİSTEPE - Nevbahar Konutları / Macunköy
- Ankara, 17.01.2010
Tandırda katmerler, yağlılar, bezeler, çiğlemeli (çökelekli) veya kıymalı ekmekler ile yufkalar yapılır, ocaklarda salçalar, bulgurlar kaynatılır; çamaşır suları ısıtılır, şinavatlarda ise üzümler çiğnenir, ezilir pekmezler, tarhanalar, kömeler, pestiller yapılırdı.
Nilüfer SARITAŞ Kete, Gözleme ve Bat Tadımsarken
Tokat Etkinlikleri/Ankara - Zafer
Çarşısı 25.02.2005 14:53
Fotoğraf : Necmettin
ERYILMAZ
Kiler genellikle iki katlı olmaktaydı. Alt katlarda sıra sıra, büyük büyük küpler bulunur, içlerinde peynirler, yapraklar, düğüler, bulgurlar eşkiler (salça) mercimekler, nohutlar, fasulyeler, yarmalar velhasıl bütün kış ayında lâzım olacak baklagiller bulunurdu. Üst bölmelerde ise, çengellere asılmış sergenlik üzümler, kömeler, tarhanalar, temiz torbalar içine konulmuş kurutulmuş sebzeler ile erişteler, kuskus, kesme makarnalar, cevizler sıra sıra asılır, dizilirdi.
Zehra
ÇERTAL Ekmek Ederken
Gönderen : Erkan UÇAR
- Yenidağiçi Köyü 2004
Yine alt bölümlerde küpler içerisinde çeşit çeşit pekmezler (beyaz pekmez, duru pekmez, ayvalı pekmez, kuşburnulu pekmez), sirkeler bilumum turşular (kavun, karpuz, kelek, zavzu, armut, üzüm, patlıcan, fasulye, kelem, biber, döngel, vs.) bulunurdu. Çuvallarla unlar, tuzlar ocağa yakın yerlere konulurdu.
Mutfağın diğer bir kısmında sıra sıra raflar bulunur, üzerleri el işi işlemelerle süslü temiz bezlerle örtülürdü. Bu rafların en üstlerine büyük sahanlar, cin tavaları, ilengerler, çorba tasları, pilav tepsileri, cezveler konur, orta kısımda kapaklı tencereler yer alırdı. Alt kısımda ise abdest almak için kullanılan ibrikler, leğenler ile, güğümler, çamaşır kazanları salça pekmez leğenleri bulunurdu.Bir başka bölümde ise, satır, oklava, ekmek tahtası, tekne, sofra tahtası, ilistir (süzgeç), kepçe, zelve, dibek, havan ile diğer âlet ve edavatlar bulunurdu, eski Zile evlerinde ve mutfağında.
Heyhat !... Bu tatlı manzara yavaş yavaş yeni nesillerden uzaklaşıyor, eskileri hâtıralara gömüyor.
Hamsili Ekmekli, Baklalı Dolmalı, Kabak
Tatlılı, Pancar Sarmalı Ünye ve Zile Sofrası
Nesrin ŞEN, Gülây ÖĞRETİM, Seval ŞEN, Yüksel ŞEN, M. Ufuk MİSTEPE, F. Saliha
MİSTEPE
Fotoğraflar : E. Nihan ve M. Ufuk MİSTEPE - TMO Güvercinlik
Lojmanları Ankara/Şubat 2005
Tokat Bölge Mutfağı |
TOKAT |
Toyga
Çorbası
http://www.kultur.gov.tr/portal/kultur_tr.asp?belgeno=6420
http://snow.prohosting.com/gezegen/yemek/corba/toycor.html
http://www.sevginehri.net/tarifyaz.asp?id=118
Toyga Çorbası'nın Tarifi
Nuran OKAN, Nezihe AYVALIOĞLU, Hatun KARASOY
TGRT KEŞİF Programı - Sunucu Yeliz PULAT - 12.09.2001
İçindekiler |
Ölçü |
Miktar |
Yapılışı
Nohutu ve dövmeyi yıka, 2 su bardağı su ile |
Nohut |
1/3 su bardağı |
60 gram |
|
Dövme |
1/2 su bardağı |
90 gram |
|
Su |
5 su bardağı |
1 kg |
|
Un |
3 yemek kaşığı |
18 gram |
|
Yoğurt |
1 2/3 su bardağı |
360 gram |
|
Tuz |
2 tatlı kaşığı |
12 gram |
|
Margarin |
4 yemek kaşığı |
40 gram |
|
Nane |
1 yemek kaşığı |
1.3 gram |
|
Porsiyon adedi |
Notlar
İç
Anadolu'da sıklıkla yapılan bir çorbadır. Bazı yörelerde yağ konmadan,
yarma ve nohutla pişirilir, yoğurt veya ayran katılarak soğuk yenir. Bazı
yörelerde de, kurutulmuş yoğurt veya ayran katılarak soğuk yenir. Bazı
yörelerde de, kurutulmuş yoğurt veya çökelek kullanılarak yapılır.
Sivas'ta nohuta yeşil mercimek karıştırılarak kullanılır. Bazı yörelerde
de yarma yerine pirinç konur. Pirinç su ile piştikten sonra, pişmiş nohut
ekleyerek yapılır. "Ayran Aşı" da denir. |
Toyga Çorbası ve Çorbaya Konulan Kömüş (Manda) Yoğurdu
TGRT KEŞİF Programı - Sunucu Yeliz PULAT
- 12.09.2001
Münevver ÖGE Gözleme Hamuru Açarken
Batın Hazırlanması
Tokat Etkinlikleri/Ankara - Zafer
Çarşısı 25.02.2005
Fotoğraf : Necmettin
ERYILMAZ
Besin Değeri (Yaklaşık 1 porsiyonun)
Enerji |
179 cal |
Toyga Çorbası |
Protein |
6,2 g |
|
Yağ |
7,7 g |
|
Karbonhidrat |
22,3 g |
|
Kalsiyum |
89 mg |
|
Demir |
1,09 mg |
|
Fosfor |
133 mg |
|
Çinko |
1 mg |
|
Sodyum |
916 mg |
|
A Vitamini |
180 iu |
|
Tiamin |
0,10 mg |
|
Riboflavin |
0,12 mg |
|
Niasin |
0,61 mg |
|
C Vitamini |
0 mg |
|
Kolesterol |
8 mg |
Fot. : M. Adnan ŞAHİN Arşivi
BAKLA DOLMASI
MALZEMESİ
İç bakla, ince bulgur, domates salçası, reyhan,
YAPILIŞI
Bakla önce ıslatılarak ikiye kesilir, kabuğu soyulur. |
Bakla Dolması İÇİNDE "KİLER" - TOKAT BÖLGE MUTFAĞI ![]() Fotoğraf : M. Adnan ŞAHİN Arşivi |
Zile Bağları ve Ev Gezmelerinde Semaver Çayının Keyfine Doyum Olmaz...
TGRT KEŞİF Programı - Sunucu Yeliz PULAT - 12.09.2001
Hamur Açan Kadınlar - Kemal TÜRKER'in Tablosundan.
BİŞİ
MALZEMESİ Kuru Hamur Mayası, Un, Tuz, Su, Zeytinyağı.
YAPILIŞI
Mayalı
hamur ekmek kıvamında |
![]() |
Pancar Yemeği
İÇİNDE "KİLER" -
TOKAT BÖLGE MUTFAĞI
Fot. : M. Adnan ŞAHİN Arşivi
|
. AYVALI YAHNİ YAPILIŞI Ayvalar yıkanıp, ufak parçalar
halinde doğranıp, KULLANILACAK MALZEMELER 3 adet Ekmek Ayvası |
Fotoğraf : M. Adnan ŞAHİN Arşivi - Murat
ORUÇ
KEŞKEK
MALZEMESİ
2 kg Koyun Eti (But veya sırt) (Kemikli Et)
|
KEŞKEK
YAPILIŞI Nohut bir gece önceden su ile ıslatılır. İlikli, kemikli et akşamdan çemenlenir ve bekletilir. Etle birlikte bir tencereye konulup nohutlar iyice pişene kadar haşlanır. Büyükçe bir tencereye haşlanmış olan nohut ve etler bir kevgir yardımıyla alınır. Etin suyundan 9 bardak kadar etlerin üzerine dökülür. Eğer et suyu yeterli gelmezse normal su ile takviye edilir. Yarma yıkanır, tencereye konur, sarımsaklar bütün diş olarak ilâve edilir. Çemen az miktarda suda ezilerek tuz, baharat ve tereyağı tencereye konularak kaynatılır. Ağır ateşte pişmeye bırakılır. Kaynamaya başlayınca kısık ateşte ağzı kapalı olarak 2 - 3 saat pişirilir. Yarı pişmiş durumda iken yağı eklenir ve pişmesi tamamlanır. Sıcak servis yapılır. NOT
: İsteğe göre keşkek suyunu çekince
üzeri kızarana dek fırınlanabilir. Taze etle olabileceği gibi kurutulmuş
etle de pişebilir. Tahta kaşıkla yenilmesi tercih edilir. Tabaklara
dağıtım yapılmaz. Yanında ayran, kuşburnu ezmesi ve turşu tercih edilir. |
Yeşil Mercimekli Pilâv (Mercimek Pilâvı)
TGRT KEŞİF Programı - Sunucu Yeliz PULAT - 12.09.2001
MERCİMEKLİ BULGUR PİLÂVI |
|
MALZEMESİ
1 su bardağı Yeşil Mercimek
Hatun KARASOY Yeşil Mercimekli Pilâvı
Tarif Ederken. |
YAPILIŞI İÇİNDE
"KİLER"
Mercimek bir tencereye konulur. Üzerini üç parmak geçecek kadar su ilâve edilir. Biraz yumuşayınca tuzu konur. İyice yumuşadıktan sonra tahta bir kaşık tencerenin ortasında dik durana kadar bulgur ilâve edilip, hafif ateşte suyu çektirilir. Bu ölçüyü tutturamayanlar 1'e 2 oranında mercimek suyu ekleyerek, pilâvın suyunu ayarlayabilirler (1,5 bardak bulgura 3 bardak mercimek suyu). Bir tavada eritilip kızdırılmış yağ pilâvın üzerine dökülerek, kapağı kapatılıp bir örtü ile sarılarak demlenmeye bırakılır.
|
Nuran OKAN Un Helvasını Tarif Ederken
TGRT KEŞİF Programı - Sunucu Yeliz PULAT - 12.09.2001
Yarım su bardağı İç Bakla
Ayşe TÜTER
|
. BAKLALI SARMA YAPILIŞI .SOĞAN,
haşlanmış buğday, bakla, |
Duru Pekmezin Yapılışı
TGRT KEŞİF Programı - Sunucu Yeliz PULAT - 11.09.2001
Sirkeyle kurulmuş
Patlıcan Turşusu |
. TURŞULU YAPILIŞI Yağ eritilir; ince doğranmış soğan
yağda |
Fotoğraf : M. Adnan ŞAHİN Arşivi - Murat
ORUÇ
İŞGEFE İşgefe imece usulü ile yapılır. Geniş bir kabın içerisinde tuz, su ve un (alabildiği kadar) karıştırılarak yoğurulur. Hamur biraz dinlendirildikten sonra küçük yumaklar halinde kesilip, oklava yardımı ile incecik açılır. (Kolay açılması için üzerine un serpilir.) Kızdırılan sacın üzerine oklava yardımı ile konulur; hafif börttürülür (pişirilir). Pişen işgefeler üst üste konur; üzeri örtülerek kurumaya bırakılır. Yenileceği zaman kuru işgefelerin üzeri ılık su ile hafif ıslatılır. Biraz bekledikten sonra içerisine maydanoz, çökelik karışımı konularak veya sade olarak yenilir. NOT : İşgefe; süt, un, yumurta, su karışımından yapılır. .Kitap
: İÇİNDE "KİLER" - TOKAT BÖLGE MUTFAĞI, Sh. 55. |
KULLANILACAK MALZEMELER Un
|
Çizim : Mim. Metin KESKİN
MİMBAR DOLMASI
YAPILIŞI
Mimbarlar
iyice yıkanarak tersi çevrilir. |
Mimbar Dolması![]() http://www.mustafatasar.gen.tr/gaziantep/antep_yemek/mumbar_d.htm
* 4 adet Koyun Mimbarı, |
Lâhana (Kelem) Turşusu
CEVİZLİ - HAŞHAŞLI MALZEMESİ
1 su bardağı ılık
Süt
1 çay bardağı Sıvı Yağ
|
http://www.lezzet.com.tr/tarifler_hamur_tatli/00666/?printerfriendly=yes YAPILIŞI
1 su bardağı ılık sütle 2 yemek kaşığı toz |
Baldırcan Tavası
TGRT KEŞİF Programı - Sunucu Yeliz PULAT - 12.09.2001
BALDIRCAN TAVASI
MALZEMESİ
1 kg yağlı, kemiksiz koyun eti; 1 kg orta boy
YAPILIŞI
Orta
büyüklükte doğranan patlıcanlar, |
Patlıcan Tavası Tarif Edilirken Nezihe AYVALIOĞLU ve Nefise BULGURCUOĞLU ![]() TGRT KEŞİF Programı - Sunucu Yeliz PULAT - 12.09.2001
Baldırcan Tavası Malzemesi |
Baldırcan Tavası
TGRT KEŞİF Programı - Sunucu Yeliz PULAT - 12.09.2001
MERCİMEK HELLESİ
YAPILIŞI
Mercimek yıkandıktan sonra üzerine su ilâve edilerek
pişirilir. |
MALZEMESİ 1 su
bardağı mercimek |
GATMER - Küçüközlü (Küçük İsa) Köyü
Hamur İşi
Fotoğraf : Orhan YILMAZ - 12.11.2003
.
Bu ekmeğin
tarifi 1988 yılında, Tokat - Zile
taraflarında yaşayan 85 yaşında bir kadından Tarifi aktaran
kişi, ekmeğin isminin "Kıtlık Ekmeği"
olduğunu söyledi. Anadolu'nun Anadolu kadını
güç ve zor zamanlarda kilerinde azar azar bulunan hububat ya da |
|
YAPILIŞI
1 - Bir gün önceden ıslatılmış nohut, fasulye, yeşil mercimek 2 -
Un, ıslatılmış bulgur ve kepek; kaynatılmış nohut, fasulye 3 -
Hamur 45 dakika mayalandıktan sonra 500 gramlık 4 - 160 - 170 derecelik fırında pişirilir.
Hubyar'da Yöresel Yemek Kültürü |
![]() MALZEMESİ 1000 g Un
|
MADIMAK
MALZEMESİ
1 kilo Madımak
|
MADIMAK .Soğanlar
ince ince kıyılıp yağda kavrulur. |
Tokat Kebabı İçin Şişlere Dizilen Sebze ve Etler![]() Fotoğraf : M. Adnan ŞAHİN Arşivi - Murat ORUÇ |
Önder İskender 1 - 2 (Grafik) Sedir Sofrası / İstanbul Zile Bağlarının Yer Sofralarının Vazgeçilmezi ![]() Tokat Kültür Haber Dergisi - Sayı : 17 Yıl : 3, Kasım - Aralık 2004 |
1,5 kg Dana Bonfile |
. Bir tencerede et, su ve yağ ile
pişirilir. Pişen et parmak |
Ekmek Açma ve Pişmiş
Pideler |
İşgefelik
Yufkaların Hazırlanması (Ekmek Açma) |
TGRT KEŞİF Programı - Sunucu Yeliz PULAT - 12.09.2001
GÜVEÇTE BILDIRCIN
GEREKLİ MALZEME
8 adet soyulmuş, temizlenmiş
Bıldırcın
6 adet Yeşil Biber
|
Tarif : Zile Avcıları http://zileavcilari.sitemynet.com/avci/id15.htm
YAPILIŞI
Güvecin içini tereyağı ile iyice yağlayın. AFİYET OLSUN ! |
KÜLDE YUMURTA
Tarif : Cemalettin GÖKAY - Kazım
AKDÜZ
(11 Nisan 2009 C.tesi
- SEROTO Bağı / Zile)
Zile'de Bağ Bozumu'nda, pekmez kaynatma döneminde (Eylül sonu, Ekim başı) yumurtanın akı pekmezin içerisinde kullanılır. Yumurta akları başka bir kaba alınır. Koliler dolusu artan yumurta sarısının çoğunluğu ev şehriyesi (erişte) yapımında kullanılır. Ocak başındaki insanlar ocağın altında yarı küllü yarı korlu kısma.. tepesi kırılarak akı tümüyle boşaltılmış yumurta sarısına tuz ilâve ederek, kabuğuyla birlikte küle sürüp gömerler.
Aykut Yazlık Sineması Arka Bahçesinde Külde Yumurta Hazırlıkları
Fotoğraf : M. Ufuk MİSTEPE - 13.05.2007 Zile
Yaklaşık 4 - 5 dakika külde kalarak pişen yumurta sarısı alttan hafif yanan bölümü ve üstten hafif taşan enfes kokulu kısmı ile harika nostaljik bir tadımsılığı sizlere sunar. Çay kaşığı ile afiyetle yiyebilirsiniz. Külde Yumurta pişirmesini yaşı 40 civarlarındaki bağ kaynatan birçok Zileli bilir. Bir gün ocak yakar da küllü bir ortam oluşursa, yumurta sarısı ile bu tarifi denemenizi tavsiye ederiz.
Zile Mutfağının Başlıca Mönülerinden..
F. Saliha MİSTEPE'nin Yaptığı Nohutlu Pilâv, Toyga Çorbası, Keşgek ve Baklalı
Dolma.
Fotoğraflar : M. Ufuk MİSTEPE